Jedna tabletka nie pomogła? Zanim sięgniesz po drugą, przeczytaj to
Tekst w ramach akcji Bezpieczne Leki. Więcej informacji na dole wpisu.
Znasz to uczucie. Ból głowy nie odpuszcza, migrena pulsuje w skroniach, a tabletka, którą wziąłeś godzinę temu, jakby w ogóle nie zadziałała. Ręka sama wędruje do opakowania – może druga pomoże? Może podwójna dawka wreszcie przyniesie ulgę? Spokojnie, to naturalny odruch. Ale zanim połkniesz kolejną tabletkę, warto wiedzieć, że to jeden z najczęstszych i najbardziej ryzykownych błędów, jakie popełniamy z lekami przeciwbólowymi.
Okazuje się, że podwajanie dawki leku przeciwbólowego to nie tylko nieskuteczna strategia – to realne zagrożenie dla Twojego zdrowia. Wątroba, nerki, żołądek – wszystkie te narządy mogą ucierpieć, gdy przekroczysz bezpieczną granicę. A granica ta jest często bliżej, niż myślisz.
Dlaczego podwójna dawka to nie podwójna ulga?
Pewnie się zastanawiasz – skoro jedna tabletka działa na ból, to dwie powinny działać dwa razy mocniej, prawda? Niestety, organizm tak nie funkcjonuje. Każdy lek ma określoną dawkę terapeutyczną, czyli taką, która przynosi maksymalny efekt przy minimalnym ryzyku. Przekroczenie tej dawki nie wzmacnia działania przeciwbólowego – za to znacząco zwiększa ryzyko działań niepożądanych.
Weźmy przykład paracetamolu, który znajdziesz w preparacie APAP EXTRA (tutaj znajdziesz więcej informacji o tym leku). To lek niezwykle bezpieczny w prawidłowych dawkach, ale ma jedną poważną wadę – jego nadmiar jest toksyczny dla wątroby. Maksymalna dawka dobowa to 4 gramy (czyli 8 tabletek APAP EXTRA), ale już przekroczenie 5 gramów jednorazowo wymaga natychmiastowej interwencji medycznej. Problem w tym, że pierwsze objawy zatrucia – nudności, wymioty, osłabienie – mogą pojawić się dopiero po kilkunastu godzinach, gdy uszkodzenie wątroby już postępuje.
A co z ibuprofenem? Czy on jest bezpieczniejszy?
Ibuprofen, który znajdziesz w preparatach IBUPROM MAX SPRINT (lek przeciwbólowy) czy NUROFEN EXPRESS FORTE (szybko łagodzi ból), działa nieco inaczej niż paracetamol – oprócz bólu zwalcza też stan zapalny. Ale to nie znaczy, że można go brać bez ograniczeń. Maksymalna dawka dobowa dla dorosłych to 1200 mg w przypadku samoleczenia, co odpowiada trzem kapsułkom tych preparatów. Przekroczenie tej dawki zwiększa ryzyko problemów z żołądkiem – od zwykłej zgagi, przez nadżerki, aż po poważne owrzodzenia i krwawienia.
Co więcej, wysokie dawki ibuprofenu mogą obciążać układ krążenia. Badania pokazują, że regularne przekraczanie dawki 1200 mg dziennie wiąże się z niewielkim, ale realnym wzrostem ryzyka zawału serca czy udaru. To szczególnie ważne, jeśli masz problemy z sercem, nadciśnienie lub cukrzycę.
Kiedy lek "nie działa" – prawdziwe przyczyny
Zanim uznasz, że tabletka jest za słaba i sięgniesz po kolejną, zastanów się nad prawdziwymi przyczynami. Najczęściej lek po prostu potrzebuje czasu. IBUPROM MAX SPRINT w postaci kapsułek miękkich zaczyna działać szybciej niż tradycyjne tabletki – maksymalne stężenie w krwi osiąga już po około 30 minutach. Ale nawet wtedy pełne działanie przeciwbólowe może rozwinąć się dopiero po godzinie. Cierpliwość naprawdę się opłaca.
Inną przyczyną może być nieodpowiedni wybór leku do rodzaju bólu. Paracetamol świetnie sprawdza się przy gorączce i zwykłym bólu głowy, ale jeśli ból ma podłoże zapalne – na przykład przy bólu zęba z obrzękiem czy bólach menstruacyjnych – lepiej sięgnąć po ibuprofen, który dodatkowo działa przeciwzapalnie. NUROFEN EXPRESS FORTE będzie w takich przypadkach skuteczniejszy nie dlatego, że jest "mocniejszy", ale dlatego, że trafia w mechanizm powstawania bólu.
Czy na pewno pijesz wystarczająco dużo wody?
To brzmi banalnie, ale odwodnienie to częsty sabotażysta skuteczności leków. Gdy organizmowi brakuje płynów, wchłanianie leku z przewodu pokarmowego jest wolniejsze i mniej efektywne. Tabletka połknięta bez wody lub z minimalną ilością płynu może "utknąć" w przełyku lub żołądku, powodując podrażnienie i opóźniając działanie. Zawsze popijaj leki pełną szklanką wody – to naprawdę robi różnicę.
Pułapka leków złożonych – nieświadome podwajanie dawki
Jest jeszcze jeden błąd, o którym wiele osób nie wie. Wyobraź sobie taką sytuację: bierzesz APAP EXTRA na ból głowy, a godzinę później sięgasz po popularny lek na przeziębienie, bo zaczął Ci kapać nos. Problem w tym, że większość leków na przeziębienie też zawiera paracetamol! W efekcie możesz nieświadomie przyjąć podwójną lub nawet potrójną dawkę tej samej substancji.
Dlatego tak ważne jest czytanie składów leków. Paracetamol ukrywa się pod różnymi nazwami handlowymi i w różnych połączeniach – z kofeiną (jak w APAP EXTRA), z pseudoefedryną w lekach na zatoki, z dekstrometorfanem w syropach na kaszel. Jedna zasada: zanim weźmiesz kolejny lek, sprawdź, czy nie zawiera tej samej substancji czynnej co poprzedni.
Co robić, gdy ból naprawdę nie odpuszcza?
Jeśli standardowa dawka leku przeciwbólowego nie przynosi ulgi po godzinie-dwóch, podwojenie dawki to najgorsze, co możesz zrobić. Zamiast tego masz kilka bezpieczniejszych opcji. Po pierwsze – możesz zmienić substancję czynną. Jeśli wziąłeś paracetamol i nie pomógł, po 4-6 godzinach możesz spróbować ibuprofenu (i odwrotnie). To bezpieczne, bo te leki działają na różne mechanizmy bólu i można je stosować naprzemiennie.
Po drugie – zastanów się nad przyczyną bólu. Ból głowy może wynikać z napięcia mięśni karku, stresu, niedoboru snu, spadku cukru we krwi czy nawet... odwodnienia. Czasem szklanka wody, krótka drzemka lub spacer na świeżym powietrzu zdziałają więcej niż kolejna tabletka. Ból nie zawsze jest sygnałem do wzięcia leku – czasem to sygnał, że coś w Twoim trybie życia wymaga zmiany.
Kiedy lepiej odpuścić i iść do lekarza?
Są sytuacje, w których ból jest tylko objawem czegoś poważniejszego. Jeśli ból głowy jest nagły i bardzo silny (najgorszy w życiu), towarzyszy mu sztywność karku, gorączka, zaburzenia widzenia lub mowy – to sygnały alarmowe wymagające natychmiastowej pomocy medycznej. Podobnie jeśli ból utrzymuje się dłużej niż 3-4 dni mimo stosowania leków lub regularnie wraca – czas na wizytę u lekarza, a nie zwiększanie dawek.
Pamiętaj też o zjawisku bólu głowy z odbicia. Regularne, codzienne stosowanie leków przeciwbólowych przez dłuższy czas może paradoksalnie... nasilać bóle głowy. Organizm przyzwyczaja się do obecności leku i reaguje bólem, gdy go zabraknie. To błędne koło, z którego trudno się wyrwać bez pomocy specjalisty.
Podsumowanie
Teraz wiesz, że podwajanie dawki leku przeciwbólowego to droga donikąd – nie zwiększa skuteczności, za to znacząco podnosi ryzyko uszkodzenia wątroby, nerek czy żołądka. Pamiętaj, żeby zawsze czytać ulotki i sprawdzać skład leków, które łączysz – szczególnie gdy sięgasz po preparaty na przeziębienie. Jeśli jedna tabletka nie pomaga, daj jej czas, zadbaj o nawodnienie lub spróbuj innej substancji czynnej – ale nigdy nie przekraczaj maksymalnej dawki dobowej. A gdy ból nie odpuszcza mimo prawidłowego stosowania leków, potraktuj to jako sygnał od organizmu, że czas porozmawiać z lekarzem, a nie zwiększać dawki na własną rękę.
Ten artykuł powstał w ramach akcji Bezpieczne Leki, która ma na celu poszerzać wiedzę Pacjentów w temacie bezpieczeństwa stosowania leków. Organizatorem akcji jest portal Leki.pl. Więcej informacji na www.BezpieczneLeki.pl.
Bibliografia
• APAP EXTRA – Charakterystyka Produktu Leczniczego
• IBUPROM MAX SPRINT – Charakterystyka Produktu Leczniczego
• NUROFEN EXPRESS FORTE – Charakterystyka Produktu Leczniczego
