Przejdź do głównych treściPrzejdź do wyszukiwarkiPrzejdź do głównego menu
poniedziałek, 16 listopada 2026 11:31
ZOBACZ:
Reklama Aftermarket Oława
Reklama Jaśnikowski
Reklama BMM

Róziewicz. Sprawiedliwy wśród narodów

U schyłku życia Emil Róziewicz otrzymał medal "Sprawiedliwy wśród Narodów Świata", honorowe obywatelstwo Izraela, tytuły Zasłużonego dla Dolnego Śląska, Wrocławia i Oławy. 14 grudnia 2011 roku sędziwego mieszkańca Siedlec uhonorowała gmina Oława. Podczas wojny rodzina Róziewiczów przeszła surowy egzamin z człowieczeństwa. Przez dwa lata, narażając własne życie, ukrywała trójkę Żydów
Podziel się
Oceń

Czy to było dobre miejsce do ukrywania Żydów? W budynku kolejowym był jedyny telefon na wsi. Przychodzili tu żołnierze niemieccy. Matka umiała trochę po niemiecku, rozmawiała z nimi. Nocą tory patrolował obchodowy - Ukrainiec z Jaworowa, o nazwisku Kuciej. Miał latarkę, przesiadywał na przydomowej ławeczce. Po wojnie wyznał im, że wiedział o ukrywanych. Innym razem do Emila przyszedł ukraiński kolega. Był z oddziału banderowców. Powiedział, że ma tego dość, jest skrajnie zmęczony, chce odpocząć. Wszedł do budynku, który był kryjówką, położył się na dole. - Dlaczego go wpuściłeś? - wołała matka. Na szczęście kolega szybko odszedł. Któregoś dnia Emil znalazł innych Żydów w drewnianej konstrukcji na siano. Kazał im jak najszybciej opuścić to miejsce. Schmuel też mu poradził, żeby ich przepędzić. Gdyby ktoś ich tam nakrył, Niemcy przeszukaliby całe domostwo. Uciekinierzy w ogrodzie - to nie był przypadek. Żydowska inteligencja ze Stryja i Lwowa kierowała się wzdłuż linii kolejowej do leśnej kryjówki w okolicach Doliny. Emil był w siatce kurierów. Przeprowadzał żydowskich adwokatów, lekarzy i kupców do kolejnego łącznika.

Róziewiczowie uchronili Schmuela, Frydę i Gitlę od losu ich pobratymców. Getto w Bolechowie zlikwidowano, wywożąc 700 Żydów do obozów koncentracyjnych. W Dolinie było jeszcze gorzej. Żydowską ludność zapędzono na jedno miejsce. Tam czekały już wykopane doły, a przy nich pijani żołnierze z jednostek specjalnych. Masowa egzekucja, 1.200 rozstrzelanych warstwami wrzucano do ziemi.

Fotografia ocalonych

Po wejściu Armii Czerwonej matka Emila wypuściła ukrywanych. Zataczali się od szczęścia i świeżego powietrza, całowali panią Róziewicz po rękach. Gitlę Emil widział jeszcze tylko raz. Otworzyła po wojnie sklepik w Bolechowie, potem wyemigrowała do Kanady. Schmuel i Fryda pobrali się i wyjechali do Izraela. To od nich zaczęły przychodzić w latach 50. paczki z żywnością i ubraniami, adresowane do podoławskich Siedlec, gdzie osiedlili się Róziewiczowie. W następnych dekadach otrzymywali też bony pieniężne od fundacji, założonej przez żydowskiego milionera. W 1991 Emila wraz z rodzicami wyróżniono medalem "Sprawiedliwy wśród Narodów Świata". W 1992 ambasador Miron Gordon nadał mu tytuł honorowego obywatela Izraela. W tym samym roku został zaproszony na wycieczkę sprawiedliwych, organizowaną przez izraelską fundację. Spotkał się wtedy z Frydą. Razem byli w Yad Vashem, przy tabliczce z nazwiskiem Róziewiczów.           

Pan Emil pokazuje zdjęcie, przysłane z Izraela. Małżeński portret Schmuela i Frydy, pomiędzy nimi córeczka z białą kokardą we włosach. Pytam, jak to jest, mieć świadomość, że dzięki niemu przeżyli, założyli rodzinę, mogli wieść normalne życie. - Nie czuję się bohaterem - odpowiedział. - Zrobiliśmy wtedy to, co do nas należało. Myślę, że wielu na naszym miejscu zachowałoby się tak samo... 

Xawery Piśniak


 



Złączyła ich trudna wojenna przeszłość. Emil i Fryda w Izraelu, 1992 rok

Co czuje, na myśl, że dzięki niemu przeżyli, założyli rodzinę, mogli wieść normalne życie?

Fryda z córką i wnuczką na jerozolimskim Wzgórzu Pamięci, 1992 rok


Napisz komentarz

Komentarze

ZASTRZEŻENIE PODMIOTU UPRAWNIONEGO DOTYCZĄCE EKSPLORACJI TEKSTU I DANYCH

Dokonywanie zwielokrotnień w celu eksploracji tekstu i danych, w tym systematyczne pobieranie treści, danych lub informacji ze strony internetowej tuolawa.pl i publikacji przy użyciu oprogramowania lub innego zautomatyzowanego systemu („screen scraping”/„web scraping”) lub w inny sposób, w szczególności do szkolenia systemów uczenia maszynowego lub sztucznej inteligencji (AI), bez wyraźnej zgody wydawcy - RYZA Sp. z o.o. jest niedozwolone. 

Zastrzeżenie to nie ma zastosowania do sytuacji, w których treści, dane lub informacje są wykorzystywane w celu ułatwienia ich wyszukiwania przez wyszukiwarki internetowe. Szczegółowe informacje na temat zastrzeżenia dostępne są TUTAJ

KOMENTARZE
Autor komentarza: dokształć się i nie powielaj kłamstw Treść komentarza: Temat był poruszany nawet na ostatniej sesji. Pan Mazurek wskazał, że za organizację komunikacji miejskiej odpowiada urząd miejski, obok niego siedział pan Frischman i nie zaprzeczył temu. Związek odpowiada jedynie za to aby na wskazanej przez urząd linii pojawił się autobus (nic mniej nic więcej). Data dodania komentarza: 16.11.2026, 11:23 Źródło komentarza: Przy odnowionym dworcu rusza nowiutki przystanek, a na nim mozaika rozkładów jazdy. Poprzyklejane Autor komentarza: * Treść komentarza: Nie wiem, i nie znam się na tym, czy w UM jest osoba która za pana Mazurka-prezesa, wykonuje jakieś prace, związane z komunikacją miejską. Jeśli coś wiesz na ten temat to napisz i wymień taką osobę i nie będzie niedomówień. Data dodania komentarza: 16.11.2026, 11:08 Źródło komentarza: Przy odnowionym dworcu rusza nowiutki przystanek, a na nim mozaika rozkładów jazdy. Poprzyklejane Autor komentarza: Redaktor Treść komentarza: Właśnie odwrotnie - prostuję dezinformację (skoro tuoława się nie poczuwa..). Odniosłem się tylko do wcześniejszego komentarza w którym napisano: „przystanek stoi na terenie miejskim…” wskazując że to nie jest teren który należy do miasta. Z fotki wynika, że z przystanku odjeżdżają nie tylko autobusy komunikacji miejskiej. A bieżącą działalność związku przewozowego kontroluj komisja rewizyjna związku.. Data dodania komentarza: 16.11.2026, 10:52 Źródło komentarza: Przy odnowionym dworcu rusza nowiutki przystanek, a na nim mozaika rozkładów jazdy. Poprzyklejane Autor komentarza: CPK Treść komentarza: Siejesz dezinformację. Czyj to jest teren nie ma najmniejszego znaczenia, bo przystanek należy do komunikacji miejskiej, więc odpowiada za niego urząd miejski. Gmina nadzoruje związek poprzez swojego przedstawiciela w zgromadzeniu związku, w przypadku miasta Oława jest to Tomasz Frischmann. Więc wygląda to bardzo zabawnie, bo Frischmann "nadzoruje" Mazurka w związku, a Mazurek "nadzoruje" Frischmanna jako radny. Data dodania komentarza: 16.11.2026, 10:22 Źródło komentarza: Przy odnowionym dworcu rusza nowiutki przystanek, a na nim mozaika rozkładów jazdy. Poprzyklejane Autor komentarza: mała Treść komentarza: Oławscy znawcy nie potrafią się cieszyć z nowego dworca. Podróżni niech się wypowiedzą i to z pewnością będzie wiarygodne i nie związane z natarczywym atakowaniem władz. Gdyby mieszkańcy słuchali się tych wspaniały znawców, że środki komunikacji są zbyteczne, to by doszło do paraliżu komunikacyjnego w naszej gminie. Na szczęście ODPOWIEDNIE OSOBY są decyzyjne i służą tym, którzy nie posiadają własnego środka transportu. Z Pozdrowieniami dla Rady Miasta, Burmistrza i Prezesa Przewozów Gminnych. Data dodania komentarza: 16.11.2026, 10:21 Źródło komentarza: Przy odnowionym dworcu rusza nowiutki przystanek, a na nim mozaika rozkładów jazdy. Poprzyklejane Autor komentarza: Redaktor Treść komentarza: Drobna uwaga - przystanek nie stoi na terenie miejskim (tj. na terenie który należy do miasta), taśmy klejącej też nie widać - chyba bardziej klej.., gmina nie nadzoruje związku... co do reszty - zgadzam się. Ale żeby nie było tak smutno - skoro temat tak mocno oburzył czytelnika (i lokalną prasę), to może to świadczyć, że mimo wszystko sporo osób korzysta z komunikacji. miejskiej. Data dodania komentarza: 16.11.2026, 09:38 Źródło komentarza: Przy odnowionym dworcu rusza nowiutki przystanek, a na nim mozaika rozkładów jazdy. Poprzyklejane
Reklama
NAPISZ DO NAS!

Jeśli masz interesujący temat, który możemy poruszyć lub byłeś(aś) świadkiem ważnego zdarzenia - napisz do nas. Podaj w treści swój adres e-mail lub numer telefonu. Jeżeli formularz Ci nie wystarcza - skontaktuj się z nami.

Reklama
Reklama