Jak zadbać o oczy szczeniaka?

Psy zaraz po urodzeniu są całkowicie zależne od matki. Przez pierwsze kilka dni poruszają się leżąc na brzuchu, co bardziej przypomina pełzanie niż chodzenie. Szczeniaki nie widzą i nie słyszą. Nie mają też rozwiniętej termoregulacji. Dlatego bardzo ważne jest zapewnienie im odpowiedniej temperatury otoczenia. Idealne warunki do rozwoju zapewnia zwykle matka, jednak zdarza się, że niesforny maluch nieświadomie odsunie się od jej ciała, co stanowi dla niego spore zagrożenie. W takiej sytuacji należy jak najszybciej przysunąć z powrotem szczeniaka do matki, by zwyczajnie jego ciało nadmiernie nie wyziębiło się. Dobrym pomysłem będzie zapewnienie ciepłego legowiska (np. z koca), gdzie suka będzie mogła w spokoju odpocząć po porodzie i sprawować opiekę nad miotem.

Kiedy psy otwierają oczy?

Szczeniaki otwierają oczy w drugim tygodniu życia, zwykle między dziesiątą a czternastą dobą po urodzeniu. Początkowo ich wzrok nie funkcjonuje najlepiej. Rozróżniają jedynie jasne i ciemne barwy. Dopiero po około osiemnastu dniach zaczynają widzieć poszczególne kształty i wodzić wzrokiem za poruszającymi się przedmiotami czy ludźmi.

Początkowo higiena oczu małych psów jest mocno ograniczona. Dopóki szczenię nie otworzy powiek, nie ma dużego pola manewru oczyszczenia ich. Dopiero po tym etapie rozwoju właściciel może poczynić na tym gruncie pierwsze kroki.

Czyszczenie oczu szczeniąt

Gdy mały pies otworzy już oczy i zaczyna coraz lepiej widzieć, można wykonać mu pierwsze zabiegi higieniczne wokół gałki ocznej. Zwykle ograniczają się one do przemycia okolic narządu wzroku letnią, przegotowaną wcześniej wodą lub solą fizjologiczną. Za pomocą czystego gazika można bardzo powoli i delikatnie usunąć pozostałości po zlepionych jeszcze powiekach (tzw. śpiochy). Należy to robić ostrożnie. Szczenięta są drobne, dlatego ważne jest odpowiednie wyczucie. Przemywanie powinno zawsze odbywać się w kierunku od bocznego (skroniowego) kąta do dolnego punktu łzowego. Nie poleca się używają wacików, gdyż mogą się rozwarstwić i przedostać pod powiekę.

W pierwszych tygodniach życia nie trzeba przemywać oczu psa zbyt często. Z racji tego, że maluchy raczej nie oddalają się od matki i nie wychodzą na spacery, do ich oczu nie przedostaje się zbyt duża ilość drobnych zanieczyszczeń. Z czasem, gdy szczenię zacznie dorastać i stanie się bardziej samodzielne, tego rodzaju proste zabiegi pielęgnacyjne należy przeprowadzać cyklicznie, co kilka dni lub po każdym spacerze.

Oględziny oczu

Bardzo ważne jest też częste sprawdzanie stanu narządu wzroku szczeniaka. To właśnie na etapie wczesnego „psiego dzieciństwa” można zaobserwować szereg wrodzonych wad oczu. Mowa tu o takich schorzeniach, jak jaskra pierwotna, zaćma wrodzona, entropium i ektropium. Im szybciej zostaną one wykryte, tym większe są szanse na ich całkowite wyleczenie.

Pierwsza z wymienionych chorób wynika ze wzrostu ciśnienia w gałce ocznej, co z kolei wywołane jest nieprawidłową anatomią kąta przesączania. Schorzenie doprowadza do rozszerzenia źrenicy, uszkodzenia nerwu wzrokowego oraz występowania silnego bólu. W skrajnych przypadkach kończy się utratą wzroku. Jaskra pierwotna objawia się m.in. obrzękiem rogówki, wyraźnym przekrwieniem oka, nadmiernym łzawieniem. Leczenie polega na stosowaniu kropli obniżających ciśnienie w oku. Często konieczna jest również interwencja chirurgiczna.

Zaćma z kolei polega na zmętnieniu soczewki. Typowym objawem choroby jest niebiesko-mleczny nalot na źrenicy. Schorzenie może mieć podłoże dziedziczne, ale też często wynika z innych chorób, np. cukrzycy i pojawia się w późniejszych etapach życia.

Entropium to wada polegająca na zawinięciu krawędzi powieki do środka powodując, że rzęsy i włosy powieki drażnią rogówkę oka. Na to schorzenie szczególnie narażone są takie rasy, jak chow-chow czy shar pei. Entropium dotyka również psy ras brachycefalicznych i tzw. ras olbrzymich.

Ektropium natomiast jest wywinięciem brzegu powieki na zewnątrz. Leczenie obu wad zależy od stopnia zaawansowania. Czasem ogranicza się do podawania środków farmakologicznych, jednak zdarzają się przypadki, kiedy wymagana jest plastyka powiek.

W przypadku szczeniąt warto wspomnieć o grudkowym zapaleniu trzeciej powieki. Na to schorzenie cierpią głównie osobniki do dwunastego miesiąca życia. Chorobę wywołują wirusy podrażniające grudki chłonne. Te ostatnie powiększają się i drażnią rogówkę. Dodatkowo schorzenie wikłają bakterie. Objawia się to nadmiernym łzawieniem, mrużeniem, obrzękiem spojówek oraz zaczerwienieniem. W zależności od stopnia zaawansowania leczy się ją farmakologicznie lub chirurgicznie.

Szczenięcy zez

Właściciele młodych psów często martwią się, że ich podopieczni mają widocznego zeza. Niesymetryczne ułożenie gałek ocznych u szczeniaków jest częste (podobnie zresztą jak u ludzkich noworodków). Wada wynika z nierozwiniętych dostatecznie mięśni odpowiadających za koordynację pozycji gałki oka. Zwykle szczenięcy zez znika samoistnie wraz z rozwojem psa. Problem pojawia się, gdy nieprawidłowe rozmieszczenie oczu względem siebie się pogłębia. Wówczas koniecznie należy zgłosić się do weterynarza (najlepiej zwierzęcego okulisty), który opracuje indywidualny plan leczenia zwierzaka.

Systematyczne wizyty u weterynarza

Jeśli chce się mieć pewność, że z oczami szczeniaka jest wszystko w porządku, warto systematycznie odwiedzać weterynarza. Pierwsza taka wizyta powinna mieć miejsce po około sześciu tygodniach od narodzin. W trakcie rozmowy z lekarzem można dopytać się o szczegóły prawidłowej pielęgnacji oczu. Specjalista na pewno rozwieje wszelkie wątpliwości. W razie potrzeby zaleci stosowanie różnego rodzaju preparatów (np. sztucznych łez), jeśli oczywiście zauważy konieczność ich używania. Wizyty u weterynarza powinny być częstsze w przypadkach, gdy szczenię ma wyraźne problemy zdrowotne i np. cierpi na jedną z wymienionych powyżej chorób oczu.

Artykuł powstał przy współpracy z Centrum Okulistyki Weterynaryjnej EyeVet Wrocław Okulista Zwierzęcy