Lesław Mazur
Pierwsza wzmianka o mieście pochodzi z 1249 roku. W 1271 Lewocza stałą się głównym ośrodkiem Miast Spiskich. Jednak miasto szybko wycofało się z tego związku, by już w 1317 stać się uprzywilejowanym wolnym miastem królewskim. Tutejsi kupcy byli głównie pośrednikami w handlu pomiędzy Polską a Węgrami i krajami bałkańskimi. Do Polski wozili miedź, żelazo, antymon i inne metale, skóry, wino, suszone owoce, drogie materiały i wschodnie przyprawy. Z Polski importowali sól, ołów, sukno, płótno, chmiel czy solone ryby. Jednocześnie rozwijało się miejscowe rzemiosło. Pracowali tu liczni kowale, płatnerze, nożownicy, złotnicy, kamieniarze, ale także rzeźnicy, szewcy, kożusznicy itd. Działały dobrze zorganizowane cechy. Pod koniec XIV w. Lewocza stała się członkiem związku pięciu wschodnio-słowackich wolnych miast królewskich. W 1494 właśnie Lewoczę wybrali na miejsce spotkania jagiellońscy władcy Polski, Litwy, Czech i Węgier. W ciągu XV w. miasto stało się bogatym ośrodkiem handlowym i utrzymało tę prosperity w ciągu XVI w., mimo katastrofalnych pożarów w 1550 i 1599. Po tym pierwszym cesarz Ferdynand Habsburg uwolnił miasto na 10 lat od wszelkich podatków i ciężarów.
Jednocześnie rozwijało się miejscowe rzemiosło. Pracowali tu liczni kowale, płatnerze, nożownicy, złotnicy, kamieniarze, ale także rzeźnicy, szewcy, kożusznicy itd. Działały dobrze zorganizowane cechy. Pod koniec XIV w. Lewocza stała się członkiem związku pięciu wschodnio słowackich wolnych miast królewskich. W XVI i XVII w. Lewocza była najważniejszym ośrodkiem ewangelicyzmu na ziemiach słowackich, jednak za czasów habsburskich doszło do niemal całkowitej rekatolicyzacji Lewoczy i całego Spisza. Miasto, które początkowo miało charakter czysto niemiecki, po wiekach uległo slawizacji do tego stopnia, że w latach czterdziestych XIX w. powstał tu ważny ośrodek narodowego ruchu słowackiego. Przeprowadzona w 1871 r. linia Kolei Koszycko-Bogumińskiej ominęła Lewoczę, co wówczas zmniejszyło znaczenie miasta i tempo jego rozwoju. Nie powstał tu żaden poważniejszy zakład przemysłowy. Boczną linię kolejową ze Spiskiej Nowej Wsi doprowadzono tu dopiero w 1892 r. Paradoksalnie, z dzisiejszego punktu widzenia, Lewocza dzięki temu zyskała, ponieważ został zachowany nietknięty zespół urbanistyczny starego miasta. Z XX-wiecznej historii należy wspomnieć bunt miejscowego garnizonu wojskowego przeciwko udziałowi Słowacji w hitlerowskiej napaści na Polskę we wrześniu 1939 r. Pod koniec II wojny światowej większość lewockich (i w ogóle spiskich) Niemców uciekła na zachód przed Armią Czerwoną, która zajęła miasto 21 stycznia 19 ;45. Podobnie jak Oławę którą Armia Radziecka zajęła 28-01-1945.
W 1949 r. Lewocza przestała być siedzibą sądu wojewódzkiego, a w 1960 r. nawet siedzibą powiatu. Przez następne trzy dziesięciolecia była sennym miasteczkiem, odwiedzanym jedynie przez miłośników jej zabytków. Zmiany nastąpiły dopiero w ostatnim dziesięcioleciu XX w., kiedy zabytki te zaczęły być właściwie promowane, a całe miasto - remontowane i przygotowywane do pełnienia funkcji ważnego ośrodka turystycznego. W 1998 odbyło się tu spotkanie prezydentów 11 państw środkowej Europy. Polskę reprezentował Prezydent RP Aleksander KWAŚNIEWSKI. W 2009 roku zabytki Lewoczy zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO jako rozszerzenie wpisu, obejmującego m.in. Zamek Spiski.
Musieliśmy napisać trochę o historii, ponieważ to miasto ma duże związki z Polską. Liczy obecnie około 15 tys. mieszkańców. Lewocza leży przy głównej słowackiej drodze krajowej nr 18 (D1, międzynarodowej E50), między Popradem a Preszowem. Czas tam zatrzymał się jakieś trzysta lat temu, zwłaszcza w centrum otoczonym podwójnym murem obronnym. Gdyby nie samochody na ulicach, lampy oświetleniowe i w jednym miejscu asfalt na drodze - to można by pomyśleć, że znaleźliśmy się w kapsule czasu i jest wiek XVII. Przepiękne zabytki w Rynku i wokół Rynku - warto zwiedzić też muzea, które znajdują się w centrum maista.
Ratusz, pierwotnie gotycki, z końca XV w., w postaci obecnej późnorenesansowy z XVI/XVII w. Powszechnie uznawany za symbol miasta.
My autorzy tego materiału na pierwszym planie - w głębi przepiękny ratusz.
Kościół Ewangelicki i typowy dla wielu spiskich miast układ długiego rynku, gdzie sąsiadują ze sobą świątynia katolicka i protestancka znajdziemy również w Lewoczy. Zbudowany na planie krzyża greckiego kościół protestancki pochodzi z XIX wieku i powstał na miejscu dawnych jatek.
Gotycki kościół farny pw. świętego Jakuba w centrum rynku. Trójnawowy. Po katedrze koszyckiej jest to drugi co do wielkości kościół gotycki na Słowacji (dł. 49,5 m, szer. 27,4 m, wys. wieży 60,7 m). Wewnątrz znajduje się siedem ołtarzy szafowych.
Pręgierz przy Ratuszu – kuta „klatka hańby” z 1600 r. Pierwotnie stał na miejscu dzisiejszego kościoła ewangelickiego. Później był własnością rodziny Probstnerów, którzy ponownie darowali go miastu w 1933 r. Od tego czasu na obecnym miejscu.
Kamienice mieszczańskie. W otoczeniu rynku ok. 60 domów, należących niegdyś do bogatych kupców. Z reguły trzytraktowe, pierwotnie jednokondygnacyjne, przebudowane (z dodaniem 2 i ewentualnie 3 kondygnacji) w XVI i XVII w., zachowały wiele detali gotyckich z XIV i XV w. (m.in. portale). Wśród nich najładniejsza jest kamienica Turzonów pod nr. 7, z renesansową attyką i bogatą dekoracją sgraffitową na froncie. Poza tym wyróżniają się w zabudowie pierzei zachodniej rynku kamienica Spillenbergów, kamienica Krupków, kamienica Máriássych i kamienica Hainów (dawne liceum ewangelickie). W pierzei wschodniej wyróżniają się kamienica Mistrza Pawła (obecnie siedziba muzeum) oraz kamienica Brewerów. Poza rynkiem wznosi się ok. 200 kolejnych domów, często w złym stanie, częściowo całkowicie zrekonstruowanych (poczynając od ok. połowy lat 90. XX w.), w tym oryginalne małe domki dawnej biedoty lewockiej przy ulicach Małej, Różowej i Žiackiej.
Monumentalne mury miejskie okalające zabytkowe centrum Pochodzą one z XIII i XIV wieku, a w kolejnych były rozbudowywane oraz wzmacniane.System fortyfikacyjny w Lewoczy uchodzi za najlepiej zachowany system obronny na Słowacji. Składał się na niego mur główny z wysokością dochodzącą do 9 m, niższy mur zewnętrzny, parkan, fosa, a także baszty, wieże oraz bramy. Z pierwotnej długości 2,5 km do dziś zachowało się ok. 80% murów obronnych
Na wzgórzu, 2 km na północ od centrum Lewoczy, znajduje się sanktuarium maryjne Mariánska hora – najpopularniejszy cel pielgrzymek słowackich katolików. 3 lipca 1995 Jan Paweł II celebrował tam mszę dla 650 tysięcy wiernych. Myśmy nie dojechali , ponieważ warunki na drodze były fatalne (bardzo ślisko) widzieliśmy tylko z daleka.
Po kilku godzinnym zwiedzaniu udajemy się do Polski - do Zakopanego jest stąd około 85 km.
Zosia i Leszek Mazurowie
Przy opracowaniu tekstu korzystaliśmy z Wikipedii
Napisz komentarz
Komentarze