Czy sklep może odmówić przyjęcia gotówki?

Pytania do prawnika.

Przed tygodniem publikowaliśmy pytania internautów z zakresu medycyny, na które odpowiadała doktor Magdalena Szóstak. Tym razem zawiłości prawne tłumaczy mecenas Tomasz Bajsarowicz. - Muszę zastrzec, że moje odpowiedzi będą oparte na stanie prawnym obowiązującym 24 marca 2020 roku - podkreślił. - Nie biorę pod uwagę planowanych nowych regulacji z uwagi na fakt, iż nie wiem kiedy i w jakim kształcie zostaną ostatecznie uchwalone. Możemy do tego wrócić po uchwaleniu. Wybaczcie państwo także, że nie będę polemizował na temat moich odpowiedzi. One zawsze stanowią także wyraz procesów wykładni norm prawnych do których jako radca prawny mam prawo.

- Jak można prawnie wpłynąć na sklepy, aby zapewnić klientom możliwość bezpiecznego robienia zakupów?

- Obecnie obowiązuje na terenie RP stan epidemii. W tej sytuacji uprawnienia szczególne posiada minister zdrowia, który w drodze rozporządzenia może wprowadzić szereg różnego rodzaju obostrzeń. Szczególne uprawnienia posiada także wojewoda. Wynika to z przepisów ustawy z 5 grudnia 2008, o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.

 - Czy pracownicy sklepu mogą wymagać naszych danych osobowych przed zrobieniem zakupów?

- Pytanie sformułowane jest dość ogólnie. Rozumiem, że dotyczy to obecnego stanu faktycznego, związanego z epidemią. Namawiam do zapoznania się z oświadczeniem w sprawie przetwarzania danych osobowych w kontekście pandemii COVID-19, przyjętym przez Europejską Radę Ochrony Danych 19 marca 2020. Zaś jeśli chodzi o moją wykładnię wskazuję, że rozporządzenie RODO daje potencjalnie taką możliwość, jednakowoż przy zachowaniu wszelkich pozostałych wymogów , jakie nakładają przepisy, czyli dokonaniu wszelkiego rodzaju pouczeń, możliwości korekty i wycofania zgody, ale także przy wskazaniu właściwego celu gromadzenia i przetwarzania danych, a także zastosowaniu zasady proporcjonalności i ograniczenia do danych absolutnie niezbędnych.

- Jak zmusić klienta do zaakceptowania faktur i płatności na zasadzie faktoringu?

- Nasze ustawodawstwo nie reguluje wprost tak zwanej umowy factoringu. Przepisy, które o tym traktują, to art. 509 i następne kodeksu cywilnego. Przelew wierzytelności, czyli tzw. cesja jest, co do zasady dopuszczalny w każdym przypadku. To zakaz cesji może wynikać wprost z umowy stron, ustawy, albo właściwości zobowiązania. "Art. 509 § 1. Wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania". O cesji należy zawiadomić dłużnika.

- Czy sklep może odmówić przyjmowania gotówki?

- Sklep nie może odmówić przyjęcia gotówki. Pieniądz jest prawnie chronionym środkiem płatniczym w Polsce. Tego rodzaju zachowanie może stanowić wykroczenie, podlegające karze (art. 135 kodeksu wykroczeń).