Masoni w dawnej Oławie/Ohlau

Oto ten tekst autorstwa Wojtka Tetlaka: 

Wolnomularstwo, czyli masoneria, było ruchem o charakterze braterskim i inicjacyjnym, który w swojej nowożytnej formie rozwinął się w Europie w XVIII wieku. Wolnomularze spotykali się w lożach, gdzie poprzez rytuały, symbole i określone stopnie wtajemniczenia kładli nacisk m.in. na doskonalenie własnego charakteru, braterstwo, wzajemną pomoc, wiedzę i tolerancję.

Jedna z takich lóż działała również w dawnej Ohlau – dzisiejszej Oławie przy ówczesnej Gartensteasse 27.

Budynek loży

Dziś w miejscu dawnej loży mieści się Ośrodek Kultury

Była to Johannis-Loge „Wilhelm zur deutschen Eiche”, czyli Loża świętojańska „Wilhelm pod Niemieckim Dębem”. Źródła archiwalne potwierdzają jej działalność w Ohlau w latach 1877–1933. Loża należała do związku Wielkiej Narodowej Loży-Matki „Zu den Drei Weltkugeln” („Pod Trzema Globami”) w Berlinie.

Co ciekawe, zachowały się oryginalne wykazy członków oławskiej loży, których część pozyskałem. Dzięki nim możemy zajrzeć w życie tej niewielkiej społeczności sprzed ponad 130 lat.

W jednym z zachowanych wykazów z lat 1911/12 znajdujemy m.in. takie osoby:

• Adelt Robert - dyrektor szkoły Dorotheenschule, radny miejski, a w loży główny mistrz ceremonii,

• Volpert Max - fotograf, radny miejski, a w loży główny sekretarz i protokolant,

• Rother Robert - mistrz murarski, radny miejski, a w loży przełożony.

• Hennemann Wilhelm - właściciel browaru, radny miejski,

• Messner Fritz - właściciel fabryki, a w loży nadzorca,

• Hanke Paul, Kollmitz Richard... Dyrektorzy, nauczyciele, pracownicy, lekarze i kilku innych, którzy byli mistrzami ceremonii. Na osobnej tabeli są członkowie zwyczajni itd.

Dokument ten pokazuje również, że działalność loży miała ustalony rytm. Jej regularne prace odbywały się w określone dni miesiąca, a specjalne loże przyjęć i loże biesiadne były ogłaszane osobno. Co ciekawe, czytamy że: "Spotkania towarzyskie odbywają się we wszystkie wtorki, kiedy loża nie pracuje, oraz we wszystkie piątki w czasie ferii szkolnych w miejskim browarze prowadzonym przez brata W. Hennemanna - zyli w browarze, z którego posiadam butelki w kolekcji. Na nadzwyczajne spotkania oraz te, na które Statuty Federalne przewidują specjalne zaproszenia, "bracia upoważnieni i zobowiązani do uczestnictwa są zapraszani za pomocą listu".

Nie była więc to jedynie abstrakcyjna organizacja, znana z książek. Była częścią życia społecznego dawnej Ohlau, skupiającą ludzi wykonujących różne zawody – od urzędników i nauczycieli po kupców, rzemieślników i przedsiębiorców. Szczególnie cenne są zachowane drukowane spisy członków loży z kolejnych lat, obejmujące m.in. okres 1893–1902, a także późniejsze materiały sięgające lat 1902–1930. Dzięki nim można prześledzić, jak zmieniał się skład oławskiego środowiska wolnomularskiego na przestrzeni dziesięcioleci.

Historia loży „Wilhelm zur deutschen Eiche” zakończyła się w 1933 roku. Jej dzieje pozostają jednak interesującym, a dziś stosunkowo mało znanym fragmentem historii Oławy.

Jest to medal, odznaczenie Oławskiego członka loży WILHELM ZUR DEUTSCHE EICHE.

Niesamowity zimowy widok z okna opisywanego budynku. Jest to również zdjęcie, które widzę po raz pierwszy. Proszę zwrócić uwagę na drzewo po lewej z drugiej strony ulicy.

       Dziś okazałe i piękny świadek wielu historii z tamtych lat.

Autor: Wojtek Tetlak "Oławska Historia"