Od 15 września 2026 r. weszła w życie zmiana rozporządzenia dotyczącego wykroczeń, za które strażnicy mogą nakładać mandaty.
Nie chodzi o generalne nadanie straży nowych uprawnień takich jak Policji. Straż nadal działa przede wszystkim na podstawie ustawy o strażach gminnych i w zakresie ochrony porządku publicznego. Są jednak nowe wykroczenia, za które strażnik może ukarać mandatem.
- Ostatnio daje się zauważyć coraz częstsze przekazywania uprawnień policyjnych strażnikom gminnym czy miejskim, jest to naturalny proces, który odbieramy jako wyraz zaufania do strażników - ocenia zastępca komendanta Straży Miejskiej w Oławie Paweł Gardyjan. - Oczywiście nie mamy zamiaru nadużywać nowych uprawnień, ale jeśli zajdzie taka potrzeba, skorzystamy z nich.
Najważniejsze nowe uprawnienia:
| Wykroczenie | Co może zrobić strażnik |
|---|---|
| Niebezpieczne zachowania na przejazdach kolejowych – m.in. wjazd przy opuszczających się zaporach, czerwonym sygnale lub w sytuacji uniemożliwiającej zjazd z torów | mandat; w określonych przypadkach do 3000 zł, przy czym ustawowe minimum dla czynów z art. 97a k.w. wynosi 2000 zł |
| Niestosowanie się do poleceń strażnika | mandat do 500 zł |
| Fotografowanie lub filmowanie obiektów objętych zakazem fotografowania, jeżeli zakaz został odpowiednio oznaczony | mandat do 500 zł |
| Naruszenia dotyczące sprzedaży napojów energetycznych osobom nieuprawnionym, w szczególności małoletnim | możliwość ukarania mandatem w przypadkach objętych nowym katalogiem |
| Niektóre nowe wykroczenia dotyczące ochrony zdrowia, bezpieczeństwa i porządku publicznego | strażnik może zakończyć interwencję mandatem zamiast kierowania sprawy dalej |
UWAGA: Straż miejska nie dostała ogólnego prawa do kontrolowania prędkości samochodów. Nowe przepisy nie oznaczają więc, że strażnik może zatrzymać dowolny samochód i wystawić mandat za przekroczenie prędkości, może natomiast, i to jest nowość, ukarać za wjazd na przejazdy kolejowe w określonych sytuacjach . Tu pojawiła się możliwość nakładania mandatów za określone zachowania, przy czym zakres kompetencji trzeba odróżnić od uprawnień policji wynikających z Prawa o ruchu drogowym.
Co do nowych uprawnień, dotyczących mandatu za utrudnianie pracy strażnikom, wicekomendant Gardyjan tak je komentuje:
- Mamy w Oławie doświadczonych strażników, których mieszkańcy znają, na dzień dzisiejszy nie widzę więc jakiegoś szerszego zastosowania tego uprawnienia, dotyczącego mandatu do 500 zł za utrudnianie nam pracy - mówi Paweł Gardyjan. - Działamy w Oławie już niemal 35 lat i przez te lata widać, jak bardzo zmieniło się podejście mieszkańców do nas, na plus. Oczywiście zawsze może się znaleźć jakiś mieszkaniec, który nie zechce się zastosować do poleceń, ale to są zwykle jednostkowe przypadki.
*
Zakres wprowadzonych zmian
1. Art. 65a Kodeksu wykroczeń
Do katalogu dodano art. 65a Kodeksu wykroczeń. Przepis dotyczy umyślnego niewykonywania polecenia wydanego przez funkcjonariusza Policji lub inny uprawniony organ, jeżeli skutkiem takiego zachowania jest udaremnienie lub istotne utrudnienie wykonania czynności służbowej.
Oznacza to możliwość zastosowania postępowania mandatowego w przypadkach spełniających przesłanki określone w art. 65a Kodeksu wykroczeń.
2. Art. 97a Kodeksu wykroczeń – bezpieczeństwo na przejazdach kolejowych
Dodano art. 97a Kodeksu wykroczeń, dotyczący określonych naruszeń przepisów związanych z przekraczaniem przejazdów kolejowych. Przepis obejmuje m.in. zachowania polegające na:
- objeżdżaniu opuszczonych zapór lub półzapór,
- wjeżdżaniu na przejazd w czasie, gdy zapory lub półzapory są opuszczane albo nie zostały całkowicie podniesione,
- wjeżdżaniu na przejazd przy nadawanym czerwonym sygnale świetlnym,
- wjeżdżaniu na przejazd w sytuacji, gdy po jego drugiej stronie nie ma miejsca do kontynuowania jazdy.
3. Art. 331a ustawy – Prawo ochrony środowiska
Do katalogu dodano art. 331a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska. Zmiana umożliwia nakładanie mandatów za naruszenie określonych ograniczeń, nakazów lub zakazów wynikających z uchwał sejmiku województwa dotyczących programów ochrony powietrza.
Przepis ma znaczenie w szczególności przy kontroli przestrzegania lokalnych regulacji dotyczących ochrony powietrza.
4. Usunięcie art. 35 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt
Z katalogu wykroczeń usunięto art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt.
Oznacza to, że po wejściu w życie zmiany art. 35 ust. 1 nie będzie już podstawą do nakładania przez strażnika grzywny w drodze mandatu karnego na podstawie tego rozporządzenia.
5. Art. 85 ust. 1a pkt 2 ustawy dotyczącej wymagań weterynaryjnych
Zmieniono pkt 11 poprzez wskazanie aktualnego brzmienia podstawy prawnej: art. 85 ust. 1a pkt 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o wymaganiach weterynaryjnych przy przemieszczaniu w celach niehandlowych zwierząt domowych towarzyszących podróżnym i zwierząt cyrkowych oraz o stosowaniu substancji o działaniu hormonalnym, tyreostatycznym i beta-agonistycznym.
Zmiana ma charakter dostosowawczy i aktualizuje podstawę prawną znajdującą się w katalogu wykroczeń mandatowych.
6. Art. 50 pkt 2 w związku z art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Dodano art. 50 pkt 2 ww. ustawy w zakresie art. 22 ust. 1 pkt 2.
Przepisy dotyczą obowiązków związanych z utrzymywaniem nieruchomości w należytym stanie higieniczno-sanitarnym, w tym obowiązku zwalczania gryzoni, insektów i szkodników.
7. Art. 18d ust. 1 i 2 ustawy o zdrowiu publicznym
Dodano art. 18d ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zdrowiu publicznym.
Przepisy dotyczą zasad sprzedaży napojów z dodatkiem kofeiny lub tauryny, w szczególności zakazu sprzedaży takich napojów osobom poniżej 18. roku życia oraz odpowiedzialności za dopuszczenie do naruszenia tych zasad.
8. Art. 23b ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich
Dodano art. 23b ust. 1 ustawy z dnia 13 maja 2016 r.
Przepis dotyczy odpowiedzialności za niewykonywanie obowiązków związanych ze standardami ochrony małoletnich, w przypadkach określonych w ustawie.
9. Art. 683a ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny
Dodano art. 683a ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny.
Przepis dotyczy m.in. fotografowania, filmowania, utrwalania lub przesyłania obrazu obiektu oznaczonego znakiem zakazu fotografowania, a także określonych przedmiotów lub osób znajdujących się w takim obiekcie, bez wymaganego zezwolenia.
W przypadku ujawnienia takiego naruszenia należy zwrócić szczególną uwagę na prawidłowe ustalenie, czy dany obiekt został objęty zakazem fotografowania oraz czy sprawca posiada wymagane zezwolenie.
10. Art. 102 ust. 1 ustawy o zdrowiu zwierząt
Dodano art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2025 r. o zdrowiu zwierząt.
Przepis wprowadza odpowiedzialność za naruszenia obowiązków określonych w przepisach dotyczących zdrowia zwierząt, w tym obowiązków związanych ze zwalczaniem chorób zakaźnych zwierząt.
Napisz komentarz
Komentarze