Uprawnienia do montażu rusztowań - kto może montować rusztowania na budowie?

Kto może montować rusztowania na budowie?

Montaż i demontaż rusztowań metalowych wolno powierzyć wyłącznie osobom z udokumentowanymi kwalifikacjami. Podstawą jest rozporządzenie Ministra Gospodarki z 20 września 2001 roku w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas eksploatacji maszyn i innych urządzeń technicznych do robót ziemnych, budowlanych i drogowych. Uprawnienie obejmuje zarówno stawianie konstrukcji, jak i jej rozbiórkę. Pracodawca nie może skierować do takich zadań pracownika bez wpisu w książce operatora, a inspektor pracy może zażądać tego dokumentu podczas kontroli na budowie.

Drugi wymóg dotyczy sposobu pracy. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 6 lutego 2003 roku w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych stanowi, że rusztowania wykonuje się zgodnie z dokumentacją producenta albo z projektem indywidualnym. Monter składa konstrukcję według instrukcji i łączy tylko te elementy, które dopuszcza dokumentacja. Projekt indywidualny przygotowuje się wtedy, gdy rusztowanie wychodzi poza schematy opisane w instrukcji, na przykład przy kotwieniu, którego instrukcja nie przewiduje, albo przy nietypowej wysokości czy obciążeniu.

Jak zdobyć uprawnienia do montażu rusztowań?

Kandydat przechodzi badania lekarskie, kurs i egzamin. Musi mieć ukończone 18 lat. Ośrodki szkoleniowe wymagają zwykle zaświadczenia lekarskiego, a pracodawca przed dopuszczeniem montera do pracy musi mieć jego aktualne orzeczenie o braku przeciwwskazań do pracy na wysokości. Kurs obejmuje część teoretyczną, czyli budowę rusztowań, technologię montażu i demontażu, bezpieczeństwo eksploatacji oraz dokumentację techniczną, a także zajęcia praktyczne. Na placu ćwiczeń kursanci składają i rozbierają konstrukcję pod nadzorem instruktora. Uczą się przy tym kolejności zakładania stężeń, poręczy i kotew oraz kontroli pionu i poziomu.

Egzamin przeprowadza komisja Sieci Badawczej Łukasiewicz - Warszawskiego Instytutu Technologicznego, który przejął zadania dawnego Instytutu Mechanizacji Budownictwa i Górnictwa Skalnego. Składa się z części teoretycznej i praktycznej. Po zdaniu obu kursant dostaje świadectwo i książkę operatora w formie plastikowej karty. Jeśli zdobył wcześniej inne uprawnienia, na przykład na maszyny budowlane, nowa karta zawiera wpis wszystkich posiadanych uprawnień.

Dlaczego monter potrzebuje dokumentacji od producenta?

Uprawnienia potwierdzają, że monter zna zasady pracy z rusztowaniami, ale każdy system ma własną kolejność montażu, rozstaw kotew i dopuszczalne obciążenia pomostów. Te dane zawiera instrukcja montażu i eksploatacji, bez której nie da się spełnić wymogu pracy zgodnej z dokumentacją producenta. W systemie ramowym instrukcja określa między innymi rozmieszczenie stężeń i kotew w kolejnych polach, a w modułowym dopuszczalne konfiguracje rygli i węzłów.

Firma kupująca sprzęt powinna wymagać dokumentacji razem z dostawą. Przy zakupie producent rusztowań przekazuje dokumentację techniczno-ruchową z instrukcją montażu i eksploatacji, a przy dokupowaniu elementów sprawdza ich zgodność z systemem, który pracuje już na budowach klienta. Kompletna dokumentacja przydaje się też przy szkoleniu stanowiskowym nowych monterów i przy odbiorze, gdy kierownik budowy porównuje konstrukcję z rysunkami z instrukcji.

Odbiór rusztowania - co musi znaleźć się we wpisie?

Z rusztowania wolno korzystać dopiero po jego odbiorze przez kierownika budowy lub inną uprawnioną osobę. Odbiór potwierdza się wpisem w dzienniku budowy albo protokołem odbioru technicznego. Przepisy wymieniają dane, które ten dokument musi zawierać: użytkownika i przeznaczenie rusztowania, wykonawcę montażu z imieniem i nazwiskiem albo nazwą oraz numerem telefonu, dopuszczalne obciążenia pomostów i konstrukcji, datę przekazania do użytkowania, oporność uziomu oraz terminy kolejnych przeglądów.

Wpis wskazuje, kto odpowiada za poprawność konstrukcji, i pozwala szybko wezwać ekipę, gdy rusztowanie trzeba przebudować pod kolejny etap robót. Każda taka zmiana, choćby przeniesienie pomostów na inny poziom, powinna kończyć się ponownym sprawdzeniem konstrukcji, zanim wejdą na nią pracownicy. Monterzy z uprawnieniami są więc potrzebni także przy przebudowach w trakcie budowy.

Własna ekipa montażowa czy montaż zlecony dostawcy?

Firmy wykonawcze z własnym parkiem rusztowań mogą przeszkolić na montażystów kilku swoich pracowników. Taka ekipa stawia sprzęt według harmonogramu firmy, bez czekania na wolny termin podwykonawcy, i zna system, na którym pracuje na kolejnych budowach. Przy kilku równoległych kontraktach może też przenosić komplety między budowami bez angażowania zewnętrznej firmy.

Oba modele można łączyć: typowe elewacje obsługuje własna ekipa, a przy dużych obiektach, napiętych terminach albo konstrukcjach wymagających projektu indywidualnego montaż przejmuje dostawca sprzętu. Taki układ oferuje między innymi JJG Rusztowania z Morawicy, działające od 1985 roku. Firma sprzedaje komplety i pojedyncze elementy do Plettac SL70 oraz Contur, montuje je własnymi ekipami, a przy nietypowych konstrukcjach jej kadra inżynieryjno-techniczna wykonuje projekty rusztowań.

Pytania przy kompletowaniu ekipy montażowej

Czy szkolenie BHP wystarczy do montażu rusztowania?

Nie. Szkolenie BHP jest obowiązkowe dla każdego pracownika, ale montaż i demontaż rusztowań metalowych wymagają osobnych uprawnień, potwierdzonych egzaminem i wpisem w książce operatora.

Jak sprawdzić, czy monter ma uprawnienia?

Wystarczy poprosić o książkę operatora i sprawdzić, czy zawiera wpis dotyczący montażu rusztowań budowlano-montażowych metalowych. Przy zlecaniu montażu podwykonawcy wymóg ten można zapisać w umowie.

Czy uprawnienia montażysty rusztowań wygasają?

Uprawnienia wpisane do książki operatora po egzaminie przed komisją Łukasiewicz są bezterminowe. Pracodawca nadal musi jednak zapewnić monterowi aktualne badania lekarskie i szkolenia BHP.

(tekst sponsorowany)