W lesie, w czasie poszukiwań terenowych, niemal przypadkowo odnaleziono orła ze sztandaru. Orzeł (prawie 2 kilogramy srebra), ze złoceniami, zachował się w doskonałym stanie, również w nieźle przetrwały pozostałe elementy wyposażenia sztandaru. Odkrywcą był Mirosław Niewczas, członek Grupy Ochrony Zabytków Fort, zawodowo dyrektor III LO w Starachowicach. Wiadomość przekazał mediom, szef grupy Krzysztof Komisarczyk, który opowiadał o sensacyjnym odkryciu. - Znalezisko zostało zabezpieczone, o jego dalszych losach będziemy informowali. Emocje biorą górę, jesteśmy wszyscy szczęśliwi - powiedział Komisarczyk. - Ten dzień przejdzie do historii naszego Stowarzyszenia, znalezisko kolegi Mirka, to Relikwia Wojska Polskiego. To znalezisko militarne, o którym marzy każdy poszukiwacz. Odkryliśmy głowicę sztandaru 12 Pułku Artylerii Lekkiej, pułku, który walczył m.in. pod Iłżą, Końskimi i Skarżyskiem.
Pomimo 86 lat spędzonych w ziemi, stan zachowania orła jest wyjątkowy, co poszukiwacze tłumaczą specyficzną, piaszczystą glebą. Oprócz samej głowicy (srebrnego orła), poszukiwacze wydobyli również kawałek zachowanego drzewca, tzw. „szele” dla sztandarowego oraz fragmenty pułkowej szarfy.
Grupa Ochrony Zabytków Fort, podjęła już rozmowy z Wojewódzkim Urzędem Ochrony Zabytków, w sprawie przyszłości znaleziska. Prawdopodobnie orzeł trafi do Muzeum Regionalnego w Ostrowcu. Byłoby to właściwe miejsce, ponieważ w ostrowieckim muzeum znajdują się już od dawna sam płat sztandaru (12 PAL) a także inne elementy składowe , w tym gwoździe z drzewca.
Wrzesień
W sierpniu 1939 roku 12 Dywizja Piechoty, której 12 PAL stacjonował głównie w garnizonie Złoczów i w Tarnopolu, została skierowana do Południowego Zgrupowania Armii Odwodowej „Prusy”. Transporty 12 Pułku Artylerii Lekkiej docierały w rejon Skarżyska Kamiennej na początku września, a bateria 9/12 Pułku Artylerii Lekkiej, podróżując koleją, była wielokrotnie bombardowana przez lotnictwo niemieckie. 7 września 12 Dywizja Piechoty ześrodkowała się w lesie starachowickim, na wschód od Iłży. To tam, w nocy z 8 na 9 września i w ciągu dnia 9 września, dywizja stoczyła ciężkie walki w bitwie pod Iłżą, Kotlarką i Rzechowem. W trakcie tych działań, 12 Pułk poniósł ogromne straty.
W okresie wrześniowych walk sztandar znajdował się przy dowództwie pułku. 9 września dowódca pułku ppłk J. Kuberski wydał rozkaz ukrycia (zakopania) sztandaru. Nieznany z nazwiska porucznik, w Grabowcu, przekazał płat sztandaru Marianowi Niewiadomskiemu z prośbą o schowanie i zabezpieczenie. Drzewce z głowicą (orłem), jak już dzisiaj wiemy, zakopano. W rękach rodziny Niewiadomskich sztandar znajdował się do września 1967 roku, kiedy to opisywany płat sztandaru został zakupiony przez Muzeum Regionalne w Ostrowcu Świętokrzyskim. Dowódca 12 PAL, pułkownik Józef Kuberski, z Tarnopola, znalazł się ostatecznie w niewoli sowieckiej i został zamordowany w Charkowie.
Sztandar
Sztandar 12 PAL, który był ufundowany przez społeczeństwo powiatu złoczowskiego i miasta Tarnopola, przekazano pułkowi 22 listopada 1938 r. podczas ceremonii wręczenia sztandarów oddziałom artylerii ze Lwowa i Małopolski Wschodniej.
Sztandar został wykonany zgodnie z wzorem określonym w Dekrecie Prezydenta RP.
Ceremonia wręczenia sztandaru 12 PAL Lwów 22 listopada 1938
Na prawej stronie płata znajdował się amarantowy krzyż, w środku którego wyhaftowano orła w wieńcu z wawrzynu. Na białych polach, pomiędzy ramionami krzyża, znajdowały się cyfry „12” w mniejszych wawrzynowych wieńcach. Na lewej stronie płata sztandarowego, pośrodku krzyża kawalerskiego w wieńcu, napis „HONOR i OJCZYZNA”. W rogach sztandaru, w mniejszych wieńcach umieszczono na tarczach wizerunki: Matki Boskiej z Podkamienia, Świętej Barbary, godło Podola, odznaka pamiątkowa 12 PAL.
Przemysław Pawłowicz
Odkrywcą był Mirosław Niewczas, członek Grupy Ochrony Zabytków Fort, zawodowo dyrektor III LO w Starachowicach.
*
TU macie więcej i to jest źródło zdjęć:
Napisz komentarz
Komentarze