Przejdź do głównych treściPrzejdź do wyszukiwarkiPrzejdź do głównego menu
poniedziałek, 16 listopada 2026 10:37
ZOBACZ:
Reklama
Reklama Jaśnikowski
Reklama BMM

"Pamięci bezimiennych..."

Trudno dziś sobie wyobrazić lata świetności ewangelickiej parafii, obejmującej do 1945 roku swoim zasięgiem Siedlce, Zakrzów, Marcinkowice, Kotowice i Jankowice.
Podziel się
Oceń

Cmentarz ewangelicki w Siedlcach 1831-2012

 

Wioska znajduje się obecnie w parafii Kotowice, a msze święte są odprawiane w kościele-kaplicy pod wezwaniem św. Marka - zaadaptowanej do tego celu sali kinowej i tanecznej, należącej niegdyś do Friedricha Fanta. Po przedwojennym kościele (powstałym w konstrukcji szachulcowej w połowie XVII wieku, z charakterystyczną dla krajobrazu wsi wysoką wieżą) - uszkodzonym i rozebranym w latach 1945-1946 - nie ma śladu. Na jego miejscu w latach 70. postawiono sklep. Niewielu młodych ludzi zdaje sobie sprawę, że tutaj do 1839 roku istniała przykościelna nekropolia...

Ten artykuł chciałbym poświęcić innemu z siedleckich cmentarzy, położonym poza granicami wsi, a powstałym w roku 1831, jako choleryczny, a już 8 lat później, z powodu przepełnienia przykościelnego - parafialny. - To był raj! Piękny ukwiecony ogród! - wspomina Janina Madejska, przywołując w pamięci obraz cmentarza, z którym zetknęła się jako mała dziewczynka. Inni obecni mieszkańcy wsi mówią o kutych ogrodzeniach, pięknych pomnikach, nawiązujących kształtem do przydrożnych kapliczek, alejkach, mnogości drzew i kwiatów - a wszystko komponowane z niemiecką dokładnością. Podziw i zadumę budzą treści inskrypcji, pełnych bólu i żalu po utracie bliskich. Wśród zmarłych należy wyszczególnić przede wszystkim Baltazara Działasa (1788-1870), uczącego w siedleckiej placówce ponad 50 lat, autora "Słownika gwary dolnośląskiej", do którego napisania zainspirował go Jerzy Samuel Bandtkie. Przy tej okazji należy wspomnieć, że do połowy XIX wieku nie zamarła w siedleckim zborze tradycja kultywowania języka polskiego - nawet domagano się, aby właśnie w tym języku odbywały się nabożeństwa.

Rodzina Bilke, posiadająca w Siedlcach ponad 130 ha ziemi, aspirująca do miana arystokratycznej elity, pozostawiła po sobie grobowiec, budzący skojarzenia z łukiem triumfalnym. Nieopodal rodzinny grobowiec  Bresslerów - właścicieli Winnej Góry.

Ewidencja pochówków w postaci kamiennych tabliczek z numerami świadczyłaby, że znajduje się ich tutaj ponad 900 (do chwili zamknięcia cmentarza w roku 1946). Do dnia dzisiejszego przetrwało około 35. O ironio, to jedna z najlepiej zachowanych dawnych nekropolii w powiecie oławskim. Jest to historia niechcianego dziedzictwa, które pozostawili po sobie niemieccy mieszkańcy okolic Oławy, jak i całych tzw. Ziem Odzyskanych, przybyłym tu przesiedleńcom z przedwojennej Rzeczypospolitej. Kiedy nić łącząca żyjących członków rodzin z ich zmarłymi została zerwana, w bardzo krótkim czasie płyty nagrobne i pomniki stały się przedmiotem handlu. Szczątki ludzkie - przedmiotem bezczeszczenia. "Uświęcona ziemia" - składowiskiem śmieci i miejscem alkoholowych libacji. Tak było również w Siedlcach. Trudno oceniać sprawców. Można się powoływać na ogrom zła, jakiego doświadczyli Polacy z rąk Niemców, na to, co się dzieje z polskimi cmentarzami w granicach obecnej Litwy, Białorusi, Ukrainy. Jednak czy to wystarczy? Tym bardziej, że dewastacje trwają nierzadko nadal...

Przed dwoma laty zawiązała się inicjatywa rewitalizacji siedleckiej nekropolii. Pomimo licznych przeszkód i niepowodzeń trwa nadal i zmierza (oby!) do szczęśliwego końca. W jej ramach usunięto z cmentarza porastające go gęsto samosiejki i krzewy, zebrano śmieci, zasypano (puste!) komory grobowe. Powstało profesjonalne studium historyczno-inwentaryzatorskie, jako efekt prac studentów historii, historii sztuki, geologii i architektury krajobrazu. W jego ramach - plan zagospodarowania terenu cmentarza: umiejscowienie lapidarium z płyt nagrobnych, których nie da się przypisać do miejsca pochówku, tablicy pamiątkowej, krzyża z zachowaną fragmentarycznie żeliwną figurą Chrystusa, miejsca nasadzenia zieleni. Wszystko to było możliwe dzięki zaangażowaniu grupki mieszkańców, których policzyć można na palcach dwóch rąk. Efekty przyniosła współpraca z dawnymi niemieckimi członkami siedleckiej parafii, którzy na ten cel prowadzą zbiórkę pieniędzy. Ze środków gminy Oława sfinansowane będzie ogrodzenie cmentarza. Ukończenie prac i otwarcie planowane jest na kwiecień-maj przyszłego roku. Warto byłoby, aby m.in. w takich miejscach uczyć młodzież, z pewnością trudnej, lecz jednak naszej regionalnej historii.

Zbiórka na odnowienie cmentarza

1 listopada, w dniu Wszystkich Świętych, prowadzona będzie zbiórka pieniędzy przy cmentarzu komunalnym w Siedlcach - pieniądze zostaną przeznaczone na odnawianie cmentarza


Tekst i fot.: Piotr Zubowski, [email protected]

koordynator prac porządkowych na cmentarzu w Siedlcach


Napisz komentarz

Komentarze

ZASTRZEŻENIE PODMIOTU UPRAWNIONEGO DOTYCZĄCE EKSPLORACJI TEKSTU I DANYCH

Dokonywanie zwielokrotnień w celu eksploracji tekstu i danych, w tym systematyczne pobieranie treści, danych lub informacji ze strony internetowej tuolawa.pl i publikacji przy użyciu oprogramowania lub innego zautomatyzowanego systemu („screen scraping”/„web scraping”) lub w inny sposób, w szczególności do szkolenia systemów uczenia maszynowego lub sztucznej inteligencji (AI), bez wyraźnej zgody wydawcy - RYZA Sp. z o.o. jest niedozwolone. 

Zastrzeżenie to nie ma zastosowania do sytuacji, w których treści, dane lub informacje są wykorzystywane w celu ułatwienia ich wyszukiwania przez wyszukiwarki internetowe. Szczegółowe informacje na temat zastrzeżenia dostępne są TUTAJ

KOMENTARZE
Autor komentarza: CPK Treść komentarza: Siejesz dezinformację. Czyj to jest teren nie ma najmniejszego znaczenia, bo przystanek należy do komunikacji miejskiej, więc odpowiada za niego urząd miejski. Gmina nadzoruje związek poprzez swojego przedstawiciela w zgromadzeniu związku, w przypadku miasta Oława jest to Tomasz Frischmann. Więc wygląda to bardzo zabawnie, bo Frischmann "nadzoruje" Mazurka w związku, a Mazurek "nadzoruje" Frischmanna jako radny. Data dodania komentarza: 16.11.2026, 10:22 Źródło komentarza: Przy odnowionym dworcu rusza nowiutki przystanek, a na nim mozaika rozkładów jazdy. Poprzyklejane Autor komentarza: mała Treść komentarza: Oławscy znawcy nie potrafią się cieszyć z nowego dworca. Podróżni niech się wypowiedzą i to z pewnością będzie wiarygodne i nie związane z natarczywym atakowaniem władz. Gdyby mieszkańcy słuchali się tych wspaniały znawców, że środki komunikacji są zbyteczne, to by doszło do paraliżu komunikacyjnego w naszej gminie. Na szczęście ODPOWIEDNIE OSOBY są decyzyjne i służą tym, którzy nie posiadają własnego środka transportu. Z Pozdrowieniami dla Rady Miasta, Burmistrza i Prezesa Przewozów Gminnych. Data dodania komentarza: 16.11.2026, 10:21 Źródło komentarza: Przy odnowionym dworcu rusza nowiutki przystanek, a na nim mozaika rozkładów jazdy. Poprzyklejane Autor komentarza: Redaktor Treść komentarza: Drobna uwaga - przystanek nie stoi na terenie miejskim (tj. na terenie który należy do miasta), taśmy klejącej też nie widać - chyba bardziej klej.., gmina nie nadzoruje związku... co do reszty - zgadzam się. Ale żeby nie było tak smutno - skoro temat tak mocno oburzył czytelnika (i lokalną prasę), to może to świadczyć, że mimo wszystko sporo osób korzysta z komunikacji. miejskiej. Data dodania komentarza: 16.11.2026, 09:38 Źródło komentarza: Przy odnowionym dworcu rusza nowiutki przystanek, a na nim mozaika rozkładów jazdy. Poprzyklejane Autor komentarza: Redaktor Treść komentarza: Uzupełniając... Sytuacja miała miejsce na jednej z ulic w Brzegu, a zatrzymanie w szpitalu, w tym sam mieście. Data dodania komentarza: 16.11.2026, 09:11 Źródło komentarza: Nietrzeźwy 53-latek spowodował kolizję, po czym pojechał do szpitala. Tam zatrzymali go policjanci Autor komentarza: Karol Treść komentarza: Czy Organizator transportu i Organy Nadzorcze zadają sobie pytanie dlaczego autobusy zwykle mają bardzo niskie obłożenie pasażerami? Marnowane są środki z NASZYCH PODATKÓW na komunikację wożącą głównie powietrze... Data dodania komentarza: 16.11.2026, 08:44 Źródło komentarza: Przy odnowionym dworcu rusza nowiutki przystanek, a na nim mozaika rozkładów jazdy. Poprzyklejane Autor komentarza: anonimowy Treść komentarza: Rozkłady są przewoźnika, tylko gdzie przewoznik mial je umiescic skoro miasto nie zorganizowalo do tego przestrzeni i nie wyposażyło przystanku w tablice.. Data dodania komentarza: 16.11.2026, 08:38 Źródło komentarza: Przy odnowionym dworcu rusza nowiutki przystanek, a na nim mozaika rozkładów jazdy. Poprzyklejane
Reklama
NAPISZ DO NAS!

Jeśli masz interesujący temat, który możemy poruszyć lub byłeś(aś) świadkiem ważnego zdarzenia - napisz do nas. Podaj w treści swój adres e-mail lub numer telefonu. Jeżeli formularz Ci nie wystarcza - skontaktuj się z nami.

Reklama
Reklama